Đài VNHN - Phát thanh từ Washington DC
Đài Việt Nam Hải Ngoại
- Chương Tŕnh
Sáng Tác Mới
Hoàng Lan Chi phỏng
vấn nhạc sĩ
Lê Vân Tú từ Úc Châu
|
|
|
|
|
HLC: Chương tŕnh Sáng Tác Mới kỳ 192 xin
được giới thiệu nhạc sĩ Lê Vân Tú từ Úc châu. Xin kính chào nhạc sĩ Lê Vân Tú. LVT: Xin chào quư thính giả của đài Việt Nam Hải Ngoại, chào chị Lan Chi. HLC: Thưa nhạc sĩ, chương tŕnh Sáng Tác Mới của đài VNHN do anh Nguyễn Đăng Tuấn phụ trách nhằm giới thiệu đến giới thưởng ngoạn bốn phương các sáng tác mới của các nhạc sĩ thành danh hoặc mới sáng tác. Quả t́nh với nhạc sĩ , Lan Chi cảm thấy bối rối. Thành danh th́ nhạc sĩ không chuyên về sáng tác nhạc nhưng mới sáng tác th́ cũng không đúng v́ nhạc sĩ đă từng viết từ 1955. Và điều đặc biệt là thuở ấy, con chim họa mi của đất thần kinh, ca sĩ Hà Thanh đă từng lảnh lót những nốt nhạc của nhạc sĩ. LVT: Vâng, chị nhận xét đúng. Tôi thích viết nhạc nhưng không theo con đường âm nhạc chuyên nghiệp nên sáng tác chỉ là t́m một nơi chốn để gởi gấm t́nh cảm của ḿnh. Thôi th́ tùy chị muốn xếp tôi thế nào cũng được. HLC: Vâng, có những điều không nằm trong khuôn khổ. Nhạc sĩ là một. Truớc kia, chúng tôi đă thầm ngưỡng mộ nhà toán học Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh với Đời Phi Công. Và bây giờ, nhà toán học Lê Vân Tú với những nhạc phẩm bán cổ điển nhẹ nhàng, ngôn từ trau chuốt. Thưa nhạc sĩ, phải nói âm nhạc là một quà tặng của thượng đế cho con người. Biết thưởng thức âm nhạc, ai cũng có nhưng để viết những rung động trong hồn thành nốt nhạc vào thuở xưa, không phải dễ. Xin được phép ṭ ṃ hỏi, xúc động đầu đời để rung thành tiếng tơ đồng có phải là dành cho một giai nhân đất thần kinh và ai đă truyền thụ cho nhạc sĩ cách ghi nốt nhạc? LVT: Thưa chị, thuở thiếu thời tôi có tánh đa sầu đa cảm nên rất mê thơ và nhạc. Nhờ được học nhạc lư với Giáo sư Âm nhạc Nguyễn Hữu Ba trong bốn năm nên tôi đă học được cách ghi lại những xúc cảm của ḿnh bằng nốt nhạc. Xúc động đầu đời mà tôi đă ghi lại thành ca khúc không phải do một giai nhân nào, mà là do một bài thơ của Bạch Cư Dị, bài Bến Tầm Dương. Do đó bài nhạc đầu tiên của tôi có tựa đề là Trên Bến Tầm Dương. HLC: Cũng là một câu hỏi ṭ ṃ, thưa nhạc sĩ. Thuở xưa nếu tôi nhớ không lầm, sáng tác dù là văn, thơ hay nhạc muốn được đăng báo hay hát trên Đài Phát Thanh th́ thường phải có sự quen biết, giới thiệu. Vậy lư do nào các nhạc phẩm đầu tay của một học sinh trung học lại được hát trên Đài Phát Thanh Huế? LVT: Thưa chị chỉ là một sự may mắn hiếm có. Thuở ấy Hà Thanh đă rất nổi tiếng ở Huế và cô là giọng ca chính của đài phát thanh Huế với biết bao người ngưỡng mộ, nhất là trong giới học sinh. Một hôm, một người bạn thân của tôi (mà nay là Bác sĩ Nguyễn Văn Thuận hiện ở Houston) dự định lên nhà Hà Thanh chơi và rủ tôi cùng đi cho vui. Chính là lần ấy tôi đă đưa bài nhạc chưa ráo mực Trên Bến Tầm Dương cho Hà Thanh để cô ấy xem thử. Không ngờ một tuần sau th́ tôi được nhắn là bài hát ấy sẽ được hát trên đài phát thanh. HLC: Thưa nhạc sĩ nếu “Cái thuở ban đầu lưu luyến ấy, ngh́n năm hồ dễ đă ai quên” th́ trong các nhạc phẩm đầu tay của ḿnh, nhạc sĩ lưu luyến bản nào nhất và cảm tuởng của nhạc sĩ khi được nghe Hà Thanh hát thuở ấy ra sao? LVT: Thưa chị trong thời gian sau đó th́ Hà Thanh có hát thêm 5, 6 ca khúc của tôi nữa, nhưng chính là ca khúc đầu tay “Trên Bến Tầm Dương” đă cho tôi ấn tượng sâu đậm nhất. Lúc ấy tôi quá nghèo đến cái radio để nghe nhạc cũng không có, nên bạn tôi là anh Thuận đă rủ tôi ra quán cà phê gần nhà để nhờ ông chủ quán mở radio cho ḿnh nghe ké. Về sau, tôi được Hà Thanh cho biết là nhạc sĩ Văn Giảng khen bài nhạc ấy có tiết điệu lạ và rất có air (tức là có hồn). HLC: Thích nhạc, viết nhạc nhưng v́ sao ông không chọn con đường âm nhạc. Phải chăng v́ gia đ́nh cấm đoán hay v́ lư do nào thưa ông? LVT: Thưa không, tôi không bị cấm đoán v́ ba mẹ tôi đă mất từ khi tôi c̣n nhỏ. Lư do đă không cho tôi đi theo con đường âm nhạc chính là cái nghèo. Như chị đă biết khi c̣n ở Huế tôi đă may mắn được ca sĩ Hà Thanh tŕnh bày tác phẩm của ḿnh trên đài phát thanh. Nhưng từ khi vào Sài G̣n th́ tôi hoàn toàn không may. Tất cả những nơi tôi được giới thiệu để phổ biến nhạc phẩm của ḿnh đều đ̣i một cái giá quá cao, tôi không sao kham nổi. V́ vậy tôi đành gác lại giấc mộng phổ biến nhạc của ḿnh và mỗi khi sáng tác được bài nào th́ chỉ để cất vào tủ thôi. Mùa Hè Rực Rỡ (Từ Hiền Trang)
Quư vị đang nghe Từ Hiền Trang với Mùa Hè Rực Rỡ. Hè vẫn măi là mùa, bạn và tôi mong chờ. Hè cũng sẽ là mùa làm t́nh yêu nở hoa. Đời có lúc nhọc nhằn, mùa có lúc khô cằn, hè vẫn măi rộn ràng để đời thêm thắm hồng. Vâng, mùa hè vẫn rực rỡ với đời học sinh. HLC: Vào Sài G̣n học năm 1957, âm nhạc thuở ấy nở rộ phong phú với rất nhiều nhạc sĩ tài danh. Ông chịu ảnh hưởng của ai nhiều nhất? Xin đừng nói với Lan Chi là nghe rất nhiều và mỗi người một vẻ nhé. Hiển nhiên là ông sẽ “chịu” một người nhất và khi sáng tác nhạc, ông đă có chút ǵ của người ấy? LVT: Đúng như chị Lan Chi đă nói, tôi nghe rất nhiều và thích nhiều loại nhạc khác nhau. Nhưng có lẽ tôi chịu ảnh hưởng phần nào những tác phẩm của Lâm Tuyền, là người đă dạy tôi về đàn guitar và chỉ dẫn thêm cho tôi về ḥa âm trong tân nhạc. Điều tôi ngưỡng mộ nhất trong nhạc của Lâm Tuyền là lối chuyển âm rất phóng khoáng. Tuy nhiên, cũng chính nhạc sĩ Lâm Tuyền với cảnh sống quá nghèo khổ thiếu thốn đă cho tôi ư nghĩ là không thể đi theo con đường âm nhạc toàn thời được. HLC: Thực ra, khi nghe các nhạc phẩm của ông, tuy khá đa dạng nhưng Lan Chi vẫn thấy có chút ǵ đó xưa, chút ǵ đó của loại nhạc bán cổ điển. Đặc biệt có bài lời nhạc rất xưa. Điển h́nh như nhạc phẩm Mùa Hè Rực Rỡ mà Lan Chi vừa giới thiêu đến quư thính giả. “Mộng trùng dương hải hồ”, ông nhận ra chưa nào? LVT: Xin chịu nhận xét rất tinh tế của chị Lan Chi. Nhưng không phải bài nào cũng vậy, phải không chị? HLC: “Một mùa để thương và một mùa để nhớ” sáng tác vào năm 1963 làm Lan Chi lại ṭ ṃ nữa rồi. Ông chịu ảnh hưởng của tác phẩm “Một thời để yêu và một thời để chết chăng?” Vậy thời để thương ai vậy và thời nhớ ai thế thưa ông? LVT: Thưa đúng, lúc ấy tôi có chuyện buồn và đă đi xem cuốn phim chị nói đó đến ba lần. Xúc động với những t́nh cảm trong phim, đêm ấy tôi đă thức đến ba bốn giờ sáng để viết bài nhạc nầy, và chắc là rất phiền nhà hàng xóm chỉ cách có một vách ván thôi. Quư vị đang nghe “Một mùa để thương và một mùa để nhớ” qua tiếng hát Lê Hiếu.
HLC: Từ Công Phụng với “Bây giờ tháng mấy” là một nhạc phẩm mà Lan Chi và nhiều người thích. Nguyên nhân nào đă kết hợp ông với nhạc sĩ Từ Công Phụng để “Thiên đường hiu quạnh” chào đời? LVT: Thưa chị, hồi đó Từ Công Phụng đă nổi tiếng với những ca khúc “Bây Giờ Tháng Mấy”, “Mùa Xuân Trên Đỉnh B́nh Yên”, v.v. nên khi tôi dạy trong lớp của Trường Đại Học Nông Lâm th́ ngạc nhiên thấy có một sinh viên tên là Từ Công Phụng. Từ đó chúng tôi thành bạn thân và thỉnh thoảng Phụng đến chơi với tôi. Do đó khi tôi soạn lời cho bản nhạc “Thiên Đường Hiu Quạnh” đến đoạn điệp khúc, tôi đă viết “Ta từ nay giă từ” rồi lúng túng chưa biết nói sao để diễn tả sự hoang mang trong ḷng, th́ Phụng đă sốt sắng đem bản nhạc ấy về nhà để bổ khuyết, và kết quả anh đă thêm lời rất hay cho đoạn giữa của ca khúc ấy. Đó là “Ta từ nay giă từ những gịng sông đam mê trôi lạc trong sương mù, ...” Bài nhạc nầy sau đó đă được Nhật Trường tŕnh bày trên Đài phát thanh Quân Đội. HLC: Thật thú vị khi được biết Từ Công Phụng học Nông Lâm Súc và là học tṛ của ông. Xin chia sẻ điều này với ông, Ngô Thụy Miên nổi tiếng với “Mùa Thu Cho Em” th́ học Đại Học Khoa Học nhưng lại là bạn cùng ban … Vật Lư Địa Cầu với Lan Chi! Thưa quư vị, một “Thiên đường hiu quạnh” sẽ là kỷ niệm khó quên thời dĩ văng. Lan Chi mời quư vị nghe Mầu Dĩ Văng với giọng ca Bích Ngọc. Giọng hát BN trong vắt và nốt nhạc thật nhẹ, thật mỏng, lung linh như sương khói, như khói thuốc chiều xưa, như nỗi nhớ đă xa mờ, là chiếc lá vàng phai ch́m vào mơ… Màu Dĩ Văng (Hồ Bích Ngọc)
HLC: Nhạc sĩ nào cũng phải viết về mùa thu. Có lẽ nhạc sĩ cũng không ra ngoài lệ ấy. Vậy thưa nhạc sĩ, mùa thu đă gợi hứng cho ông bao lần? Chắc hẳn mùa thu Sydney cho ông nhiều nhă hứng nhất? LVT: Ôi mùa Thu là mùa đẹp nhất trong năm. Mùa Thu của đất trời và mùa Thu trong mắt em. Có ai đi giữa mùa Thu mà không thấy ḷng rung động? V́ vậy tôi đă viết khá nhiều ca khúc về Thu như Mỗi Độ Thu Về, Th́ Thầm Mùa Thu, Như Mây Mùa Thu, Nhịp Đời Lặng Lẽ. HLC: Vâng, ai mà không xao xuyến trước cảnh thu. Quư thính giả đang nghe Th́ Thầm Mùa Thu qua tiếng hát Mai Khôi.
HLC: Xa quê hương du học rồi định cư, chắc chắn ông phải có những giây phút nhớ về quê cũ. Nhạc phẩm nào về niềm hoài hương được coi là tiêu biểu nhất, thưa ông? LVT: Thưa chị, những ca khúc Nhớ Em, Chim Bay Về Huế, Tiếng Buồn Của Gịng Sông là những gịng nhạc ghi lại những phút giây nhớ về bên kia bờ đại dương đó thưa chị. “Tiếng buồn của gịng sông” xin gửi đến quư vị bây giờ qua tiếng hát Nghi Văn.
HLC: Lan Chi hay ṭ ṃ. Đây là ṭ ṃ cuối cùng, xin hứa với ông như thế… LVT: Xin chị cứ tự nhiên, v́ ṭ ṃ chính là động lực của sự khám phá đó chị. HLC: Vâng, cảm ơn ông cho phép Lan Chi… tiếp tục ṭ ṃ! Năm 1978, Ông tốt nghiệp Tiến sĩ Toán. Có thể nói đây là thành công tột đỉnh về danh vọng. Trong niềm cảm xúc dạt dào của sự thành công ấy, ông nghĩ đến ai và v́ sao không ghi lại cảm xúc ấy? ư Lan Chi muốn nói, khi ở tù một số nhạc sĩ đă sáng tác nhạc phẩm cho vợ rất hay, đầy cảm xúc v́ chỉ khi ấy, họ mới cảm được tất cả những ân sâu nghĩa nặng của người bạn đời. C̣n ông, khi sự nghiệp viên măn nhất, ông thế nào? LVT: Thưa chị, thật ra hoàn tất PhD không phải là tột đỉnh mà chỉ là bắt đầu của sự nghiệp khảo cứu thôi. Tuy nhiên, nó cũng đánh dấu một giai đoạn trong đời. Lúc ấy tôi đă rất buồn v́ không có sự hiện diện của nhà tôi, là người đă hy sinh cho tôi rất nhiều và đă hết ḷng khuyến khích tôi trên đường học vấn. Cũng chính nhà tôi sau nầy đă khuyến khích tôi đem những bản nhạc của tôi trong tủ ra để thực hiện thành ba albums như chị đă biết. HLC: Vâng cảm ơn ông. Song thân mất sớm và người phụ nữ sau lưng ông chính là hiền thê. Xin chia buồn v́ giây phút coi như “ngựa anh đi trước mà thiếu vơng nàng theo sau”. HLC: Vâng, thưa quư thính giả, trước khi sang Úc du học, nhạc sĩ Lê Vân Tú từng giảng dậy ở Đại học Khoa học Sài G̣n, Đại học Nông Lâm Súc Sài G̣n, Đại học Sư phạm Đà Lạt, Đại học Sư phạm Vạn Hạnh, và Đại học Tây Ninh. Anh Phạm Ngọc Hiền là bạn cùng khoa Lư với Lan Chi tại Đại Học Khoa Học Sài G̣n và thuở xưa anh là học tṛ “Thầy Tú”. Khi Lan Chi hỏi anh về GS Tú, anh đă bầy tỏ ḷng cảm phục trước vị giáo sư trách nhiệm và điều làm anh không ngờ là vị Gs Toán, môn khoa học khô khan lại có thể sáng tác những nhạc phẩm nhẹ nhàng như vậy! LVT: Thưa chị, có lẽ nhiều người cũng như anh Hiền nghĩ rằng môn Toán khô khan. Theo tôi th́ không phải vậy, v́ Toán là môn học trừu tượng nên đ̣i hỏi người học phải giàu trí tưởng tượng, nhiều trực giác và mơ mộng để có thể tưởng tượng ra những khung cảnh không hề có trong đời sống thực tế. HLC: Mỹ Tâm là một ca sĩ mới của Việt Nam. Tuy Mỹ Tâm rất nổi tiếng nhưng Lan Chi không nghĩ Mỹ Tâm có thể hát được những nhạc phẩm bán cổ điển với lời nhạc chắt lọc của nhạc sĩ Lê Vân Tú. Nhưng “Chiều Tĩnh Lặng” đă làm Lan Chi khá ngạc nhiên. Nội dung không phải chuyện t́nh đôi lứa, không phải suy tư cuộc chiến nhưng một chút t́nh tuổi thơ, chút nhớ hoài dĩ văng xưa đă được Mỹ Tâm phả hồn khá truyền cảm, khá độc đáo. Lan Chi trân trọng giới thiệu “Chiều Tĩnh Lặng”, nhạc phẩm được đặt làm tựa cho một CD cùng tên của nhạc sĩ Lê Vân Tú với giọng hát Mỹ Tâm.
HLC: Nhạc Lê Vân Tú không chỉ nhẹ nhàng mênh mang hay lăng đăng mà có bài rất rộn ră vui tươi. “Nhịp Xuân Ca” là một tiêu biểu. Thưa nhạc sĩ Lê Vân Tú, Nhịp Xuân Ca ra đời vào dịp nào và có gói ghém kỷ niệm ǵ không? LVT: Thưa chị, giống như phần lớn các ca khúc của tôi mà giai điệu được bắt gặp vang lên trong đầu khi hồn đầy xúc động, Nhịp Xuân Ca cũng là một giai điệu vui tươi đă vang lên trong đầu tôi khi tôi chạy bộ trong công viên một sáng mùa Xuân. Những dăy anh đào nở rộ cùng với những khóm mimosa rực rỡ trong nắng mai đă gợi nhớ đến những cành đào và mai trong mùa Xuân ở Việt Nam đó thưa chị. Xin mời quư vị nghe Tóc Tiên với Nhịp Xuân Ca.
HLC: Sẽ là thiếu sót nếu Lan Chi không giới thiệu đến quư vị một nhạc phẩm về Huế của nhạc sĩ Lê Vân Tú . Bởi v́ ông sinh trưởng tại đây và những t́nh cảm cho Huế sẽ rất Huế. Thưa nhạc sĩ “Chim bay về Huế” ra đời trong bối cảnh nào và thời gian để chim bay về Huế mất bao lâu? LVT: Thưa chị, tôi đă viết bài Chim Bay Về Huế trên băi biển Freemantle của thành phố Perth khi hoàng hôn buông xuống, từng bầy hải âu lưu luyến bay đi, và xa xa là những con tàu mờ dần phía chân trời mênh mông. Cảnh tượng ấy đă gợi cho tôi nỗi nhớ quê hương da diết, và bài nhạc đă được viết ra rất nhanh. Tuy nhiên, lời ca th́ v́ bận nhiều công việc nên phải nhiều tháng sau đó tôi mới hoàn tất thưa chị. Xin mời quư vị nghe Mỹ Lệ với Chim Bay Về Huế.
HLC: Thưa nhạc sĩ, gịng nhạc của ông khá phong phú cả về nội dung và âm điệu. Vậy ông đă tŕnh làng được bao nhiêu CD và ở đâu, kết quả thế nào? LVT: Thưa chị, những nhạc phẩm của tôi chỉ mới được sưu tập để thực hiện thành 3 albums: Chiều Tĩnh Lặng, Có Em Bên Đời, và Tiếng Buồn Của Gịng Sông. CD Chiều Tĩnh Lặng đă được ra mắt trong một đêm nhạc thính pḥng tại Viện Đại Học Quốc Gia Úc (Australian National University) và CD Có Em Bên Đời đă được tŕnh làng tại National Gallery of Australia. Các bạn bè thân hữu đang chuẩn bị để ra mắt CD Tiếng Buồn Của Gịng Sông. Riêng CD Chiều Tĩnh Lặng cũng đă được phát hành tại Việt Nam. Nói chung, sự đón nhận của thính giả đối với nhạc của tôi khá khích lệ mặc dầu nhạc tôi không có tính cách thương măi. Chẳng hạn ở Việt Nam, CD Chiều Tĩnh Lặng đă hết từ lâu, và tôi cũng nhận được khá nhiều e-mails cho biết người nghe đă rất xúc động khi nghe những ca khúc nầy. HLC: Xin cảm ơn ông. Để mua các CD trên th́ liên lạc với ai? LVT: Thưa chị, để mua các CD nầy xin liên lạc với những địa chỉ sau đây: Ở Mỹ xin vào các websites: http://cdbaby.com (search for artist Le Van Tu) http://www.cduniverse.com (search for artist Le Van Tu) http://www.amazon.com (search for artist Le Van Tu) http://payplay.fm (search for artist Le Van Tu) Ở Úc Châu, xin e-mail cho mai.le@nhacviet-ucchau.com HLC: Thưa quư thính giả, Lan Chi vừa giới thiệu Tiến sĩ Toán Học Lê Vân Tú từ Úc Châu với những nhạc phẩm trữ t́nh nhẹ nhàng, mang âm điệu bán cổ điển và lời nhạc khá trau chuốt. Trước khi mời quư vị nghe nhạc phẩm “Có em bên đời” mà … Lan Chi không muốn phỏng vấn nhạc sĩ v́ Lan Chi … xác quyết đó là nhạc phẩm mà nhạc sĩ Lê Vân Tú viết cho người bạn đời của ông, Bà Lê Phương Mai, Lan Chi xin gửi đến quư thính giả những uớc mơ về âm nhạc của nhạc sĩ Lê Vân Tú. LVT: Thưa chị, ước mơ th́ nhiều nhưng đời người quá ngắn, khó có thể thực hiện trọn vẹn những mơ ước của ḿnh. Về phương diện âm nhạc, tôi vẫn c̣n nghe trong tôi những rung động rất sâu thẳm và những ước vọng mênh mông. Tôi ước ao sẽ viết ra những khúc nhạc cao vút như ngàn mây hay sâu thẳm như ḷng đại dương để diễn tả những khát vọng của tôi và mọi người quanh tôi. Hai ca khúc sau nầy tựa đề “Bay Lên Nỗi Buồn” và “Vỗ Về Đêm Mưa” của tôi có chứa phần nào niềm mơ ước ấy, thưa chị. HLC: Xin cảm ơn nhạc sĩ Lê Vân Tú về buổi tṛ chuyện này. Các tác phẩm của ông sẽ lần lượt được gíới thiệu trong chương tŕnh Sáng Tác Mới của Đài Việt Nam Hải Ngoại, phát thanh từ Hoa Thịnh Đốn và phủ sóng trên 20 thành phố toàn Hoa Kỳ, Bắc Mỹ, Canada và cả Châu Âu. Để nghe Việt Nam Hải Ngoại qua internet xin mời quư vị vào www.radiohaingoai.com Có em bên đời, với tiếng hát Hồ Quỳnh Hương, quư vị sẽ nghe bây giờ.
HLC: Kính thưa quư vị, chương tŕnh Sáng Tác Mới kỳ 192 vừa gửi đến quư vị những tác phẩm của nhạc sĩ Lê Vân Tú và cũng là Tiến sĩ Toán Học, đại học Canberra, thủ đô Úc Đại Lợi cùng tâm t́nh của ông. Chương tŕnh đến đây xin tạm ngưng. Hoàng Lan Chi xin thân ái chào tạm biệt và hẹn tái ngộ. |