Phỏng vấn của SBS Radio Úc châu, do Sơn Lâm thực hiện                                    

(Nhạc mở đầu bài hát Bước Chân Việt Nam của Trầm Tử Thiêng và Trúc Hồ)  Sơn Lâm: Quả đúng như lời bài hát Bước Chân Việt Nam của cố nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng hợp soạn với nhạc sĩ Trúc Hồ mà quí vị vừa nghe: "Khắp nơi trên địa cầu giờ in dấu bước chân Việt Nam". Sau biến cố 30 tháng 4 năm 1975, lần đầu tiên trong lịch sử cận đại, thế giới ghi nhận một cuộc di cư vĩ đại của người Việt Nam. Trên 2 triệu người Việt Nam sống sót sau những cuộc hành trình trên biển, trên bộ, đầy gian nan nguy hiểm để đi tìm tự do. Cộng đồng người Việt hải ngoại đang sinh sống trên 90 nước trên toàn thế giới, mà theo con số thống kê không chính thức, tập trung nhiều nhất ở Hoa Kỳ có 1 triệu 300 ngàn người, rồi đến Pháp và Úc, mỗi nước có khoảng 250 ngàn người, và kế tiếp là Gia Nã Đại. Trong đoàn dân Việt sống xa quê hương đó, ngoài những bước chân lạc điệu, đơn lẻ, làm cộng đồng nhức nhối mang tai tiếng, đa số thầm lặng còn lại đã bước những bước vững vàng, ổn định một cuộc sống tốt đẹp trên mãnh đất xứ người. Trong số nầy có một số không nhỏ đã bước những bước dài ngoạn mục, làm vẽ vang cộng đồng người Việt tỵ nạn trong nhiều lãnh vực, như Khoa học kỹ thuật, Giáo dục, Kinh tế, Thương mại, Thể dục thể thao, Âm nhạc, Điện ảnh, Sân khấu, v.v. Trong tinh thần kỷ niệm 30 năm viễn xứ và trong khuôn khổ Khoa học kỹ thuật, chúng tôi xin được hân hạnh giới thiệu cùng quí vị vài gương thành công trong lãnh vực Khoa học kỹ thuật sau 30 năm định cư tại Úc trong mục Tạp chí Khoa học kỹ thuật tuần nầy và tuần tới, hãy cùng gặp gỡ và làm quen với các chuyên gia Việt Nam như Giáo sư tiến sĩ Lê Vân Tú, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hưng, Giáo sư tiến sĩ Kiều Tiến Dũng, và Tiến sĩ Võ Thanh Liêm.             (Một đoạn bài hát Bước Chân Việt Nam) Trước hết kính mời quí vị cùng gặp gỡ Giáo sư Lê Vân Tú, một nhà khoa học có nhiều cống hiến trong việc truyền thụ các kiến thức trong ngành Trí tuệ nhân tạo, hiện đang giảng dạy tại Viện Đại Học Canberra ở lãnh thổ thủ đô.  Đầu tiên chúng tôi xin mạn phép giới thiệu sơ qua về quá trình hoạt động của Giáo sư Lê Vân Tú. Giáo sư Lê Vân Tú tốt nghiệp Cao học Toán thâm cứu Viện Đại Học Sài Gòn, Văn bằng điện toán tại trường Đại học Melbourne, tốt nghiệp Cao học Khoa học tại trường Đại Học Tây Úc, và đỗ Tiến sĩ vào năm 1978 ở Đại học Murdoch. Trước 1975, Giáo sư Lê Vân Tú là giảng viên môn Toán tại Đại học Khoa học Sài Gòn, Đại học sư phạm Đà Lạt, Viện Đại học Vạn Hạnh và Viện Đại học Tây Ninh. Hiện nay Giáo sư Tú giảng dạy môn Trí tuệ nhân tạo tại Đại học Canberra. Và sau đây chúng tôi xin trân trọng giới thiệu Giáo sư Lê Vân Tú. Xin chào Giáo sư Tú đã đến với Tạp Chí Khoa Học Kỹ Thuật buổi tối hôm nay. Xin chào anh Sơn Lâm và quí thính giả của SBS Radio. Thưa Giáo sư, giáo sư hiện đang giảng dạy môn Trí tuệ nhân tạo, Artificial Intelligence tại Viện Đại học Canberra. Đây là một ngành khoa học đầy khó khăn thách đố nhưng cũng hết sức thú vị, vì phải nghiên cứu làm sao để tạo cho các cổ máy vô tri giác có một số đặc tính giống trí tuệ con người. Nhân dịp nầy Giáo sư có thể cho biết đôi nét về những thành quả mà giới nghiên cứu ở Úc nói chung và giáo sư nói riêng đã đạt được trong lãnh vực nầy không ạ? Vâng, ngành nghiên cứu về Trí tuệ nhân tạo đã được khởi động hơn nửa thế kỷ nay, nhưng mà chỉ mới trong hai thập niên qua mới phát triển khá nhanh cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Cùng với những thành quả đã đạt được trên thế giới, các nhà nghiên cứu ở Úc châu cũng đã đóng góp những công trình đáng kể. Tuy nhiên vì phần lớn các nguồn tài trợ thì đều ở Hoa Kỳ, cho nên những công trình của các nhà nghiên cứu Úc thường được công bố ở Hoa Kỳ, và do đó ít nghe nói đến ở Úc. Một cách tổng quát, Trí Tuệ Nhân Tạo bao gồm 6 lãnh vực: thứ nhất là Robotics (tức là người máy hay vật máy), thứ hai là Artificial Life (tức là sự sống nhân tạo), thứ ba là Expert Systems (tức là Hệ chuyên gia), thứ tư là Language and Image Processing (tức là Xử lý ngôn ngữ và hình ảnh), thứ năm là Fuzzy Logic and Neural Network (tức là Lý luận mờ và Mạng lưới thần kinh), và thứ sáu là Evolutionary Computation (tức là Tính toán theo qui luật tiến hóa). Các khoa học gia của Úc đã tham gia vào hầu hết các lãnh vực trên. Từ các viện đại học và các trung tâm nghiên cứu như CSIRO, NICTA, SICRT, v.v. Về những thành quả trong lãnh vực AI thì có lẽ anh Sơn Lâm cũng đã nghe nói đến một số công trình nổi bật như là máy chơi cờ chess Deep Blue đã thắng kỳ vương thế giới Kasparov với tỷ số 3.5 /2.5 trong kỳ thi đấu ở Manhattan, tháng 5, 1997, mà trong đội ngũ hùng hậu của Deep Blue thi có nhiều người gốc ở Úc châu, nhưng mà nay thì họ định cư ở Hoa Kỳ. Về những hệ y tế chuyên gia như là MYCIN, CADUCEUS và PUFF vẫn được dùng để giúp các bác sĩ chẩn bịnh và định bệnh trong các bệnh viện ở Hoa Kỳ. Và chắc là anh Sơn Lâm cũng đã thấy một số dụng cụ như là máy giặt, máy hút bụi, máy rửa chén, máy lạnh, máy chụp hình, v.v. ứng dụng Fuzzy Logic đang bán ở trên thị trường. Đó là những ứng dụng thực tiễn từ công trình nghiên cứu về Fuzzy Logic mà các nhà nghiên cứu ở Úc, trong đó có cả tôi, đã đóng góp khá nhiều. Còn về lãnh vực Robotics thì đồng thời với những phát minh trên thế giới như là người máy hút bụi tự động gọi tên là Robot Sucker DC06 ở Anh, hay là người máy nhạy cảm gọi là Robot Kismet của Pháp (nó biết buồn, biết vui, biết đòi hỏi, v.v.), và con ruồi máy gián điệp Spy Fly của Mỹ, hãy tưởng tượng là có thể thả ra hằng ngàn con ruồi như vậy bay vào vùng của địch để mà nghe lén trong bộ tham mưu của địch đang bàn những gì. Cùng với những thành quả của thế giới như vậy, ở Úc nói riêng trong ngành Robotics, có Tiến sĩ Joe Cronin cũng đã trình làng một người máy có tên là Robotlift rất là mạnh. Một lãnh vực khác rất mới là Artificial Life, các khoa học gia Úc tại Melbourne Royal Hospital đang cọng tác với Harvard University để tạo ra những bộ phận nhân tạo như là tử cung nhân tạo, bọng đái nhân tạo, và cả thớ tim nhân tạo nữa, dùng plastic và silicon để mà đắp vào trong cơ thể con người để thay cho các bộ phận hư hỏng. Họ cũng đang nghiên cứu một bộ phận thụ cảm đặt ở dưới da để đo nồng độ glucose ở trong máu và tự điều khiển một bộ phận khác để chích insulin vào máu khi cần cho những người bị bệnh tiểu đường. Riêng về việc nghiên cứu của tôi thì thuộc về các lãnh vực Expert Systems, Image Processing, và Fuzzy Logic & Evolutionary Computation. Những đóng góp của tôi thì tạm kể như sau: thứ nhất là một võ hệ chuyên viên đa ngữ (Multilingual Expert System Shell) được viết bằng ngôn ngữ Prolog và đã từng được dùng để thực hiện một hệ chuyên viên y tế chẩn đoán các bệnh ngoài da của vùng nhiệt đới bằng tiếng Indonesia. Thứ hai là một hệ chuyên viên hướng dẫn lưu thông bằng ba thứ tiếng Anh Pháp và Việt. Nguyên tắc của những võ hệ chuyên viên nầy đã được trình bày trong một cuốn sách có tựa là Techniques of Prolog Programming, do nhà xuất bản Wiley ở New York ấn hành. Thứ ba là một hệ lý luận mờ hướng dẫn việc thiết lập danh mục cổ phiếu trong thị trường chứng khoán gọi tên là Fuzzy Evolutionary Stock Monitoring System. Và thứ tư là một hệ lý luận mờ khác có tên là Fuzzy Evolutionary Dietary Composing System giúp những người bị bệnh tiểu đường thiết lập những bửa ăn đầy đủ năng lượng dinh dưỡng và bảo đảm có tối thiểu lượng đường, muối, và colesterol. Ngoài ra thì cũng còn những công trình nhỏ khác như nhận dạng một người qua nét mặt, dấu tay, màu mắt, v.v. Xin cám ơn giáo sư đã trả lời một cách khá chi tiết câu hỏi của chúng tôi. Là một người trực tiếp giảng dạy ở đại học, giáo sư nghĩ như thế nào về lời kêu gọi dân Úc xếp bút nghiên để đi học nghề mà chính phủ liên bang vừa đua ra để đối phó với sự thiếu hụt công nhân chuyên môn tại Úc? Thưa anh, từ lâu giới đại học Úc vẫn thường chỉ trích chính phủ liên bang về chính sách hạn chế đại học qua việc liên tục cắt giảm ngân sách dành cho đại học và tăng học phí của sinh viên. Đây chỉ là một chính sách ngắn hạn vì quan niệm rằng xã hội chỉ cần đào tạo ra những người biết làm những việc cần thiết mà thôi. Thật ra đó chỉ là cái nhu cầu sơ đẳng. Còn mục đích chính của đại học là mở mang trí tuệ con người. Một người mà đã có trí tuệ mở mang thì họ có thể thích ứng trong nhiều hoàn cảnh, có thể làm được nhiều việc, kể cả những việc mà họ chưa từng được dạy. Thưa anh, cách đây 40 năm nước Nhật đã trải qua một thời kỳ mà nhiều người nói đùa là ra đường ở Nhật thì gặp ai cũng tốt nghiệp đại học cả. Anh tài xế taxi cũng có bằng cử nhân, cô bán hàng thì cũng có bằng thạc sĩ. Chỉ 20 năm sau đó mới thấy cái lợi của một xã hội có dân trí cao như vậy. Nhiều công ty vận chuyển qui mô ở Nhật đã được thành lập bởi những anh tài xế ngày xưa (Sơn Lâm: nhưng có bằng đại học). Nhiều cửa hàng được tổ chức hoàn hảo bởi những cô bán hàng thuở ấy. Đó là vì anh tài xế có một cái đầu óc đã mở mang thì có thể nhận ra những khiếm khuyết trong hệ thống vận chuyển và ôm ấp những hoài bảo cùng nghĩ đến những phương pháp cải thiện sau nầy. Tương tự như vậy, một cô bán hàng có học thức thì cũng có khả năng mơ ước một hệ thống cửa hàng được tổ chức hoàn hảo hơn. Chứ một người mà chỉ biết làm cái việc mình đã được dạy cho để làm, thì chắc là không có những ước mơ như vậy. Cho nên một dân tộc với dân trí cao thì có khả năng tiến bộ nhanh mà không cần phải nhập cảng chất xám hay là di dân có tay nghề. Vì vậy theo tôi thì chính phủ nên khuyến khích sinh viên đi làm mà không cần xếp bút nghiên như là anh đã nói. Dạ thưa giáo sư, giáo sư nghĩ như thế nào về tiềm lực khoa học kỷ thuật trong cộng đồng người Việt ở hải ngoại nói chung và ở Úc nói riêng sau 30 năm định cư? Thưa anh, nhiều bản tường trình của các cơ quan xã hội ở các nước có người Việt định cư đã cho thấy là sau 30 năm định cư, người Việt đã thành công rất đáng kể trong cả hai lãnh vực kinh doanh và khoa học kỷ thuật. Riêng trong lãnh vực khoa học kỷ thuật thì cộng đồng Việt Nam mình ở hải ngoại có một đội ngũ chuyên viên rất là đông đảo. Đó là một tiềm lực quan trọng cho việc phát triển xã hội, và tiềm lực nầy đang được các chính quyền sở tại xử dụng khá hữu hiệu. Các cơ quan ở Hoa Kỳ nghiên cứu không gian NASA chẳng hạn thì cũng có người Việt tham gia vào. Riêng ở Úc thì nếu mà anh có dịp đến các cơ quan có ứng dụng về điện toán như Sở Thuế vụ, Nha Xã hội, Phòng Thống kê, Bộ Y tế, v.v. thì sẽ dễ dàng nhận thấy là số chuyên viên Việt Nam chiếm một tỷ lệ khá cao. Ở các đại học và các cơ sở nghiên cứu khoa học kỷ thuật như CSIRO, NICTA, v.v. số chuyên gia người Việt cũng khá đông đảo. Tuy nhiên những tổ chức do người Việt mình lập ra để mà thu hút một số tiềm năng của các chuyên gia Việt Nam với mục đích chuẩn bị cho việc phát triển xã hội Việt Nam sau nầy, như là Hội Chuyên Gia Việt Nam, Hội Y Dược Việt Nam, v.v. thì còn quá ít ỏi và theo tôi thì chưa có hiệu quả bao nhiêu. Có lẽ là vì điều kiện chưa thích hợp chăng. Thưa giáo sư, được biết ngoài việc nghiên cứu và giảng dạy, giáo sư còn là một nhạc sĩ sáng tác, và năm ngoái Giáo sư Tú đã cho ra mắt đứa con tinh thần đầu tiên là một CD mang tựa đề "Tâm Tưởng" gồm 10 nhạc phẩm do chính ông sáng tác và được các giọng hát tài danh trình bày. Nhân dịp nầy giáo sư có thể chia xẽ với thính giả đang nghe chương trình hôm nay là có phải giáo sư mượn âm nhạc để thư giãn tinh thần sau những ngày giờ nghiên cứu, và theo giáo sư thì âm nhạc và khoa học có bổ sung cho nhau không ạ? Thưa anh, không phải là tôi mượn âm nhạc để thư giãn đâu. Mà tôi vẫn sống với âm nhạc đó thôi. Các bạn của tôi, như Từ Công Phụng chẳng hạn, thì vẫn biết là tôi đã sáng tác ca khúc từ hơn 40 năm trước. Nhưng mà không nhiều và không đều, mà cũng không có thì giờ để phổ biến. Tôi vẫn thường chơi nhạc và thỉnh thoảng sáng tác để ghi lại những xúc cảm của mình trước những biến chuyển của đời sống, và để giữ cho tâm hồn khỏi khô héo cằn cỗi vì những sóng gió phủ phàng của cuộc đời. Tôi không nghĩ là có sự liên hệ gì giữa khoa học và âm nhạc, vì trong việc nghiên cứu khoa học thì mình dùng cái trí tuệ của mình, còn trong âm nhạc thì mình lại nương theo những xúc cảm của tâm hồn. Thật ra thì cũng có thể dùng computer để mà viết nhạc đó. Tuy nhiên những bài nhạc như thế thì nó có thể đúng với những qui luật về hòa âm, nhưng mà nghe thì chắc là khó cảm đuợc thưa anh. Xin thay mặt Ban phát thanh Việt ngữ SBS cám ơn Giáo sư Lê Vân Tú đã dành cho chúng tôi buổi tâm tình hôm nay, và trước khi dứt lời, giáo sư có muốn nhắn nhủ điều chi với giới trẻ nói chung và giới sinh viên học sinh Việt Nam nói riêng? Nói nhắn nhủ thì nghe trịnh trọng quá thưa anh. Tôi chỉ xin trình bày một ý kiến sau cùng, đó là: Khoa học Kỹ thuật là căn bản của sự phát triển xã hội về mặt vật chất, tức là làm cho xã hội sung túc hơn, con người được nhiều tiện nghi hơn. Nhưng mà chính Văn học Nghệ thuật mới làm cho xã hội được phong phú hơn, tức là làm cho con người được hạnh phúc hơn và đời sống ý vị hơn. Đời sống của một người thì gồm có thể chất, trí tuệ và tâm hồn, và cả ba phương diện ấy đều cần phát triển để có được một cuộc sống hài hòa và hạnh phúc. Vì thế mà Văn học Nghệ thuật cũng rất cần cho đời sống, chứ không phải chỉ cần có Khoa học Kỹ thuật thôi, thưa anh. Và để kết thúc buổi chuyện trò với Giáo sư Lê Vân Tú hôm nay, chúng tôi xin mạn phép lấn sang tiết mục Vui Đời Nghệ Sĩ của anh Vũ Nhuận để gởi đến quí thính giả một bài hát do Giáo sư Tú sáng tác. Vậy thưa giáo sư, trong số 10 nhạc phẩm trong CD Tâm Tưởng, giáo sư muốn gởi đến quí thính giả đang lắng nghe chương trình hôm nay bài hát nào ạ? Vâng, nếu anh có thể cho nghe thì những người đã từng nghe CD đó , họ cho rằng bài Tiễn Em Về là bài gây nhiều xúc động nhất. Vậy thì anh cho bài đó ạ. Vâng, cám ơn Giáo sư Tú, và sau đây kính mời quí vị thưởng thức một đoạn trong nhạc phẩm Tiễn Em Về của Giáo sư nhạc sĩ Lê Vân Tú.             (Đoạn đầu nhạc khúc Tiễn Em Về, ca sĩ Mỹ Tâm) Và theo chỗ chúng tôi được biết Giáo sư Lê Vân Tú đang thực hiện CD mang tựa đề Có Em Bên Đời sẽ hoàn tất vào cuối tháng 7, và có thể trình làng vào năm 2006.             (Tiếp tục đoạn cuối nhạc phẩm Tiễn Em Về, ca sĩ Mỹ Tâm).                                                                                                                 Sơn Lâm thực hiện